Βουρ στη ζωή, ρε φοιτητή (κάνει και ρίμα)!

Κολλημένος στην κίνηση, πήρε το μάτι μου αφίσα για το φεστιβάλ της ΚΝΕ. Διαχρονική αξία το φεστιβάλ. Λες να έχει και φέτος Βασίλη; Όταν ήμουν φοιτητής πάντα τον Βασίλη είχε. Και σουβλάκια και κλαρίνα και διάφορα άλλα δηλαδή.

Μπα, δεν τον έχει τελικά αλλά έχει Πασχαλίδη, Μικρούτσικο, Γραμμένο, ωραίο θα είναι…

kalitexnes-44-fest.jpg

Και κάπως έτσι θυμήθηκα τα φοιτητικά τα χρόνια, που δεν τα αλλάζεις με τίποτα. Όπα, άκυρο. Τα μαθητικά είναι αυτά. Τέλοσπάντων τη φοιτητική ζωή, την πιο ωραία περίοδο της ζωής σουΠλάκα- πλάκα κάπου τώρα τα πιο πολλά παιδιά θα φτάνουν στα μέρη που θα σπουδάσουν και θα ξεκινάνε αυτή την περίφημη φοιτητική ζωή. Αλήθεια τι θα μπορούσα να πω σε σένα, ψαρωμένε, νέε φοιτητή, να σε βοηθήσω με την εμπειρία μου;

FOITITES

Για παράδειγμα θα σου έλεγα ότι από τις «παρέες» του σχολείου θα σου μείνουν 2-3. Μη στενοχωρηθείς είναι φυσιολογικό. Κι από τις παρέες της σχολής του πρώτου εξαμήνου άλλοι 2-3. Και αυτό νορμάλ είναι. Πόσο νομίζεις ότι θα αντέξεις να πηγαίνεις για καφέ με 39 άτομα; Γενικά τα πρώτα 1-2 χρόνια θα γνωρίσεις πολύ κόσμο, από πολλά μέρη και φυλές. Απόλαυσέ το. Και αργά ή γρήγορα θα καταλήξεις από μόνος σου με αυτούς που ταιριάζεις. Φυσικά και θα γνωρίσεις και μαλάκες. Χρήσιμο θα είναι, μην τρελαίνεσαι!

Να ξέρεις επίσης ότι αυτή την περίοδο θα δοκιμάσεις άπειρες διαφορετικές εκδοχές εξόδου. Και ποτού πιθανόν. Ωραία είναι, μην το φοβηθείς. Κάποια στιγμή θα βρεις τη μουσική σου και το στέκι σου και το ποτό σου και θα τα έχεις όλη σου τη ζωή. Γιατί να βιαστείς; Και εννοείται ότι θα κάνεις βλακείες και χοντράδες. Κλάιν. Πώς θα έχεις κάτι να γελάς άμα μπεις στην πίστα «μεσήλικας»;

Ένα από τα πρώτα σοκ επίσης θα είναι το μάθημα. Δεν έχει πια κουδούνι, ούτε στάνταρ συμμαθητές. Δε ξέρεις πολλές φορές καν ποιος καθηγητής θα είναι πριν μπεις. Και το κυριότερο. Δεν είναι υποχρεωτικό. Σίγουρα θα μπεις στον πειρασμό για κοπάνες. Να κάνεις. Όταν έρθει η πρώτη εξεταστική θα υποσχεθείς στον εαυτό σου ότι από το άλλο 6μηνο θα πηγαίνω σε κάθε μάθημα. Δε θα το κάνεις. Κάπου στη μέση είναι η αλήθεια. Θα το βρεις το ρέγουλο, μην αγχώνεσαι!

Γενικά στη φοιτητική ζωή, θα σπαταλήσεις άπειρες ώρες σε άσκοπα πράγματα. Δεν πειράζει. Αμέσως μετά οι ώρες αυτές θα γίνουν εργατοώρες και δε θα ξαναέχεις αυτή την ευκαιρία. Χαλάλι! Για να καταλάβεις πόσο χρόνο για σπατάλη θα έχεις, παίζει να γράψεις κι εσύ κανένα τέτοιο:

Και τώρα που το θυμήθηκα, ένα θέμα που θα σε απασχολήσει είναι το σπίτι. Δε χρειάζεσαι πολλά πράγματα, τα απαραίτητα. Πόσες ώρες νομίζεις πως θα περνάς εκεί; Επίσης μία συμβουλή που σώζει. Τρως- πλένεις πιάτο. Πίνεις καφέ- πλένεις ποτήρι. Παίρνει 1 λεπτό και γλυτώνεις από διάφορα. Γιατί αν μείνουν, μετά μπλέκεις. Συν ότι έτσι θα τη βγάλεις άνετα με 3 πιάτα και 3 ποτήρια. Α και για όταν έρχεται παρεάκι σπίτι, πάντα, πλαστικά ποτήρια να έχεις καβάτζα. Σιγά μην κάθεσαι να πλένεις όλο το βράδυ όπως έκανε η μάνα σου σε κάτι οικογενειακές γιορτές!

Και τελευταίο που θα σου έλεγα είναι να έχεις λίγο το νου τους στα λεφτά. Α-πο-κλεί-ε-ται να μην μείνεις ταπί κάποια στιγμή νωρίτερα από την επόμενη τροφοδοσία. Και α-πο-κλεί-ε-ται να μην κάνεις ηλίθιες και ανούσιες σπατάλες. Σίγουρα το σούπερμάρκετ το πρώτο διάστημα θα είναι ο ορισμός των λάθος επιλογών! Κλάιν και πάλι! Θα το βρεις κι εκεί. Στη φάση αυτή δύσκολα θα χρειάζεσαι πάνω από 10 πράγματα ανά εβδομάδα. Σιγά- σιγά θα τα εντοπίσεις ποια είναι. Και μακροπρόθεσμα, όταν φτάσεις τα χρόνια μου, θα καταλήξεις κι εσύ να πηγαίνεις με λίστα, την οποία πια θα έχεις μάθει απ’ έξω και θα μπαίνουν μόνα τους τα πράγματα στο καρότσι! Σιγά το συναρπαστικό που χάνεις! Βασικά, απλά έχε το νου σου λίγο στους γέρους, ότι μπορούν θα κάνουν. Αν δε μπορούν καμία φορά μην τους κακολογήσεις, βάλε κι εσύ όποτε χρειαστεί κανένα χεράκι. Ξύπνιο παιδί είσαι, καταλαβαίνεις!

Κι ένα τελευταίο. Έχεις δύο μεγάλα όπλα. Νιάτα και φοιτητικό πάσο. Κάνε ότι μπορείς για να δεις όσο περισσότερα πράγματα σε παίρνει. Από ταξίδια και εκδρομές με το φτηνότερο εισιτήριο που θα βρεις στη ζωή σου έως θέατρα και συναυλίες!

Με όλα αυτά, πόσες ιστορίες θυμήθηκα… Άντε καλή φοιτητική ζωή σε σένα και καλά να περάσω στο γραφείο κι εγώ πάλι σήμερα, βρήκα να παρκάρω, η αναδρομή στο παρελθόν και το κήρυγμα ολοκληρώνονται! Βουρ στη ζωή, ρε φοιτητή (κάνει και ρίμα)!

«Ποιος το χέζει το σχολείο ρε μάνα»!

Ώρα 7:00 σε ένα μέσο ελληνικό σπίτι, σε ένα προάστιο της Αθήνας (κάπου στην παλιά Β’ Αθηνών):

  • Παιδιά ξυπνήστε, 7:30 πήγε, θα αργήσετε στο σχολείο πάλι!
  • Άσε μας ρε μάνα!
  • Σηκωθείτε να φάτε και τίποτα, όλο νηστικοί πάτε!
  • Ώχου, κάθε μέρα τα ίδια…

Ώρα 7:30 στο ίδιο προάστιο, στο ίδιο σπίτι αλλά στην τοποθεσία κουζίνα:

  • Τι ώρα τελειώνετε σήμερα; Να δω για φαγητό…
  • 7ωρο έχουμε πάλι ρε μάνα. Κατά τις 14:30 υπολόγισε. Αλλά να το έχεις έτοιμο γιατί 15:30 έχω φροντιστήριο Έκθεση και καπάκι ιστορία. Και 18:00 αγγλικά.
  • Να έρθω δηλαδή 20:00 να σε πάρω από τα αγγλικά;
  • Τι λες ρε μάνα, μετά δεν έχω προπόνηση; Θα πάω με το μπαμπά του Θωμά.
  • Εμένα δε με νοιάζει, το μεσημεριανό. Θα φάω έξω.
  • Γιατί;
  • Γιατί στις 15:00 είπαμε με τα παιδιά να κάνουμε πρόβα το θεατρικό.
  • Στο σχολείο;
  • Όχι, δεν έχει χώρο, θα πάμε στο πάρκο. Θα γυρίσω κατά τις 21:00 μετά το φροντιστήριο.
  • ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΘΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΥΡΙΟ;
  • Χέσε μας ρε μάνα! Τα έχουμε κάνει στο φροντιστήριο. Το θέμα είναι πότε θα διαβάσω για το τεστ την Κυριακή στο φροντιστήριο. Λέω να μην πάω Παρασκευή σχολείο να κάτσω να διαβάσω. Μόνο έλα να μου δικαιολογήσεις τις απουσίες από Δευτέρα πάλι.
  • Άντε, όλα θα γίνουν, μην ανησυχείς! Πιείτε το χυμό σας να φύγετε!

ss11

Ώρα 14:30, ίδιο σπίτι, ίδιο προάστιο, στην τοποθεσία κουζίνα σταθερά:

  • Mαμααααά! Ήρθα! Που είσαι; 

(βλέπει σημείωμα με οδηγίες για ζέσταμα φαγητού- τρώει- αφήνει σημείωμα, «θέλω λεφτά για γραφική ύλη για το σχολείο, μας έδωσαν λίστα»- κλείνει πόρτα και ξαναφεύγει- γυρνάει σε 2 λεπτά, ξέχασε να αλλάξει τσάντα- ξαναφεύγει τρέχοντας και ξεχνώντας να κλειδώσει)

Ώρα 21:30, ίδιο σπίτι και προάστιο πάντα, αλλά στην τοποθεσία σαλόνι:

  • Μπαμπά, που είναι η μαμά; Πεινάω;
  • Μέσα με το μικρό. Άντε άλλαξε και κάτσε να δούμε παρέα το ματς, αρχίζει σε ένα τέταρτο. Κι εγώ τώρα έκατσα!
  • Καλά, κάτσε να δω τι θα φάμε… Μάνα, τι κάνετε, έχει τίποτα να φάω;
  • Άλλαξε, έρχομαι σε λίγο να φτιάξω ομελέτα. Να μου πει ο αδερφός σου 4 σελίδες ακόμα στην ιστορία γιατί γράφουν αύριο απροειδοποίητο τεστ!
  • Γρήγορα όμως γιατί έχω μία εργασία. Μπαμπάααα, το θες το laptop σου; Θέλω να αντιγράψω στο τετράδιο από τη Wikipedia κάτι πληροφορίες για την εργασία.
  • Δουλεύει κι ο εκτυπωτής…
  • Δεν τα κάνουμε έτσι ρε μπαμπά, στο τετράδιο πρέπει!

s11skitso-4-thumb-large

Ώρα 23:00, σπίτι, προάστιο και τοποθεσία σαλόνι σταθερά:

  • Μπαμπά, ομαδάρα φέτος! Ο Πρόεδρος ξηλώθηκε έφερε παικταράδες. Αν τον αφήσει η Κυβέρνηση θα κάνει παπάδες
  • Τι σχέση έχει η Κυβέρνηση με την ομάδα ρε;
  • Αφού δεν τον θέλει επειδή δεν τους δίνει λεφτά! Αλλά τι περιμένεις από πουλημένους! Εδώ ξεπούλησαν τη Μακεδονία.
  • Καλά δεν είναι ακριβώς έτσι. Το Μακεδονικό είναι πολύπλοκο θέμα και θέλει έξυπνες κινήσεις και συζήτηση.
  • Άσε μας ρε μπαμπά με τις αναλύσεις σου! Στο σύνδεσμο το συζητούσαμε τις προάλλες, οι άνθρωποι έχουν ξεπουληθεί!
  • Ε άμα το είπαν στο σύνδεσμο, έτσι θα είναι! Πας καλά ρε; Στο σχολείο οι δάσκαλοι τι λένε;
  • Στο σχολείο δε λέμε τέτοια.
  • Και τι λέτε;
  • To μάθημα λέμε. Έρχονται πανελλήνιες, πρέπει να βγάλουμε και κανένα βαθμό ξέρεις… Αν δε θες να μπω σε καμιά επαρχία! Περνάνε και οι μέρες, δεν έχει βγει η ύλη και τρέχουμε. Θα καθόμαστε να λέμε άσχετα; Όπα, ΓΚΟΛ! Το φάγανε οι μαλάκες οι άμπαλοι!

Ώρα 00:30 στο ίδιο σπίτι, στο ίδιο προάστιο, στην τοποθεσία παιδικό δωμάτιο:

  • Άντε κλείστε τα, τα κινητά να κοιμηθείτε!
  • Μιλάω skype ηρέμησε λίγο ρε μαμά!
  • Μα δε θα σηκώνεστε με τίποτα αύριο.
  • Ε και;
  • Αφού έχετε σχολείο!
  • Ποιος το χέζει το σχολείο ρε μάνα!

Για ποιά αριστεία μιλάμε τελικά;

Από χθες που ξέσπασε η καταιγίδα της κλήρωσης για το σημαιοφόρο σκέφτομαι ένα μόνο πράγμα. Τι ακριβώς σχέση έχει η αριστεία με τους βαθμούς;  Η απάντηση προφανώς έχει να κάνει με το πώς ορίζει ο καθένας την περίφημη «αριστεία». Επομένως πρακτικά η όλη αναμπουμπούλα και το ανθρωποκυνηγητό έχει προκύψει από τη διαφορά στον ορισμό και κλασσικά καταλήγει στο κλισέ «παιδεία» και στο –τόσο τρομακτικό για την ελληνική κοινωνία- «ιδεολογία».

Ως παιδί λοιπόν ποτέ δεν κυνήγησα τους βαθμούς. Ποτέ επίσης δεν είδα ανταγωνιστικά το διπλανό μου. Μπορεί να ένιωθα καμία φορά αδικία στην αξιολόγηση της απόδοσής μου αλλά ως εκεί. Ποτέ επίσης δεν είχα ως κίνητρο απόκτησης γνώσης την επιβράβευση με μία σημαία ή ένα βραβείο. Παρότι θεωρητικά αυτού του τύπου η αριστεία θα μπορούσε να με ενδιαφέρει, έχοντας γονείς που σε αυτό το πλαίσιο μέτρησης θεωρούνταν άριστοι. Πατέρας σημαιοφόρος μόνιμος και πρώτος μαθητής. Μητέρα επίσης άριστη με σπουδές σε «καλές σχολές» κλπ. Όμως παρά τα κλασσικά ελληνικά κλισέ των γονιών «είδες ο Κώστας της κυρίας Τέτης που έβγαλε 20» που κι εγώ κι ο αδερφός μου τα ακούσαμε, τελικά δεν επέμειναν ποτέ σε αυτά. Τα έλεγαν για να τα πουν. Κι έτσι δεν μάθαμε να βγαίνουμε στην «αρένα» του σχολείου με τους αντιπάλους στο στίβο μάχης αλλά απλά να πηγαίνουμε σχολείο με τους φίλους μας.

Αντιθέτως, οφείλω να πω ότι σε άλλα θέματα και κλισέ επέμειναν πολύ περισσότερο. Αλλά αυτά δεν αφορούσαν βαθμούς. Αφορούσαν συμπεριφορά και αξίες. Αν έπαιρνα ένα χάλια βαθμό στα μαθηματικά δε γινόταν θέμα. Αν όμως ήμουν αγενής με κάποιον ή αν πετούσα σκουπίδι στο δρόμο, τα άκουγα για τα καλά. Αν έλεγα ψέματα επίσης. Γενικά, όσο μεγαλώναμε κι εγώ κι ο αδερφός μου ένιωθα ότι μεγαλώνουν και οι γονείς μου μαζί, άλλαζαν προτεραιότητες και «κλισέ».

Δεν επιχειρώ κάποια αγιοποίηση, καθόλου δε με αφορούν αυτά. Στην αρχή, το ξέρω σίγουρα θα είχαν μια ελαφρά απογοήτευση που δε μας έγραψε ποτέ η τοπική εφημερίδα ως άριστους (του 18,5 και πάνω). Στην επαρχία αυτά ήταν θέματα συζήτησης όλο το καλοκαίρι. Και περηφάνιας των γονιών στις κοινωνικές εκδηλώσεις. Όμως τελικά είδα ότι τους έκανε πολύ χαρούμενους η φράση «είναι πολύ ζωηρός αλλά εξαιρετικής ποιότητας παιδί» της κυρίας Πόπης στο Γυμνάσιο. Και αργότερα, μετά το σχολείο, δεν τους δώσαμε «πάτημα» να πάνε στους καλοκαιρινούς γάμους και βαπτίσεις και να πουν «ο γιος μου μπήκε Νομική». Μπορεί να στενοχωρέθηκαν λίγο τότε, χωρίς να το κάνουν και μεγάλο θέμα. Όμως ξέρω ότι τελικά δεν το θα το αντάλλαζαν με αυτό που νιώθουν όταν μας βλέπουν να κυκλοφορούμε «στην πιάτσα» και να μας σέβονται. Ο δε πατέρας μου ενώ ποτέ πχ δεν ψηφίσαμε το ίδιο κόμμα (εκτός την τελευταία του φορά), γελούσανε και τα μουστάκια του άμα του έλεγε κάποιος «να πεις του γιου σου μπει στα πολιτικά» (ευτυχώς δεν το πήρε κανείς μας στα σοβαρά αυτό).

Αλλά επειδή το κούρασα λίγο με τις δικές μου αναμνήσεις, ας πάμε στην ουσία. Σίγουρα ο καθένας έχει στο μυαλό του την αριστεία κάπως. Κι εγώ όσο μεγαλώνω προσπαθώ κάποια βασικά πράγματα να τα ταξινομώ στο μυαλό μου, ειδικά την τελευταία 4ετία που έγινα πατέρας και κατάλαβα ότι αυτομάτως έγινα και παιδαγωγός.

PAIDEIA
Για μένα λοιπόν το εκπαιδευτικό μας σύστημα αλλά και το κοινωνικό περιβάλλον με τα ταμπού, τα κόμπλεξ και τις αγκυλώσεις του δεν αναδεικνύει μυαλά και προσωπικότητες. Ευνοεί την παπαγαλία. Ευνοεί όσους έχουν να πάνε φροντιστήριο. Ευνοεί την απόκτηση πληροφορίας. Δεν ευνοεί όμως την απόκτηση αξιών. Δεν ευνοεί την ανάπτυξη της προσωπικότητας και των δεξιοτήτων. Δεν ευνοεί καν την ανάπτυξη των ίδιων των παιδαγωγών. Σίγουρα κάποιοι άριστοι είναι σπουδαία μυαλά. Και πολλοί από αυτούς έχουν και αξίες. Δε νιώθω όμως ότι αυτά αποτελούν προτεραιότητα για το σημερινό σύστημα. Κι όταν λέμε σημερινό, εννοούμε των τελευταίων δεκαετιών.

Δε νιώθω επίσης ότι οι άριστοι των βαθμών έχουν καλλιεργήσει πραγματικά όλα τα ταλέντα και τις δεξιότητές τους. Ούτε ότι έχουν την ισορροπία ζωής που θα τους επιτρέψει τη γνώση και τη μόρφωσή τους να την αξιοποιήσουν για όλη την κοινωνία. Με τόσο ανταγωνισμό δε όλα τα χρόνια μάλλον φοβάμαι ότι δεν έχουν και πρόθεση να κάνουν κάτι τέτοιο.

Γι αυτό λοιπόν έχω αποφασίσει στα παιδιά μου να προσπαθήσω να περάσω κάποιες βασικές, μη μετρήσιμες, αξίες. Να σέβονται το συνάνθρωπο τους, να βοηθούν όποιον «πέφτει» ή του τα έφερε η ζωή ανάποδα. Και να νιώθουν ικανοποίηση επειδή βοήθησαν κι όχι γιατί τους λένε «μπράβο που βοήθησες» και «τι καλός που είσαι». Ελπίζω να καταφέρω τα παιδιά μου να μη θεωρούν τον εαυτό τους κέντρο του κόσμου. Να είναι μέρος- σημαντικό και άξιο- της ομάδας αλλά όχι πάνω από την ομάδα. Να κυνηγάνε την επιτυχία και τη δόξα αλλά να μην καταπιούν ποτέ το «πάση θυσία». Να τα έχουν καλά με τον εαυτό τους και τη συνείδησή τους κι όχι τόσο με μένα ή τον περίγυρο. Να λένε την άποψή τους και να λένε και πολλά «όχι» και να επιχειρηματολογούν γι αυτά. Κι αν τυχόν πειστούν από τον αντίλογο να μάθουν και να υποχωρούν. Να πατάνε στα πόδια τους γερά. Να μην κρίνουν τους άλλους ανθρώπους με βάση το χρώμα, το σώμα ή την ομορφιά τους. Να παθιάζονται αλλά να μην φανατίζονται.

Αυτές οι αριστείες είναι που με καίνε εμένα. Τώρα αν υπάρχουν ακόμα παρελάσεις ντε και καλά, προσωπικά δε θα με πείραζε να δω κανένα άριστο να κρατάει τη σημαία. Και τον πρωταθλητή στο διεθνή μαθηματικό διαγωνισμό και τον πρωταθλητή νέων στο μπάσκετ, το ποδόσφαιρο ή την τοξοβολία και το παιδί που «χαριστικά» δεν έμεινε από απουσίες γιατί έδινε μάχη για μήνες στα νοσοκομεία με κάποια από αυτές τις ασθένειες που μισούμε και το παιδί που έμεινε σε μία νύχτα ορφανό και το παιδί που ήρθε από μια μακρινή χώρα και σε 10 μήνες μιλά τέλεια τα ελληνικά, ή δεν τα μιλά τέλεια. Και εκείνον με τους καλούς βαθμούς φυσικά, γιατί όχι; Και το παιδί με κινητικά προβλήματα που όμως είναι μέσα σε όλα ισότιμα και δυναμικά. Γενικά αν το σκεφτούμε, τι ωραίο που θα ήταν ο δάσκαλος με τα παιδιά να μπορούν να επιλέγουν μαζί, χωρίς γονεϊκές και άλλες παρεμβολές, ποιός από τον μικρόκοσμό τους είναι γι αυτούς ο άριστος που θα μπει μπροστά.

20525468_10209931031128065_3488083179139155840_n

Ο Μικρός Πρίγκηπας ταινία;

Γενικά είμαι επιφυλακτικός με τις μεταφορές  βιβλίων σε ταινίες. Ίσως επειδή δεν είμαι ο ορισμός του σινεφίλ, ίσως επειδή διαβάζοντας ένα βιβλίο το φαντάζομαι όπως εγώ θέλω και όταν το βλέπω στην οθόνη μου “κλωτσάει”.

Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για το αγαπημένο βιβλίο των παιδικών και όχι μόνο χρόνων. Η πρώτη αίσθηση που έχω βλέποντας το τρέιλερ είναι θετική.

Θα το περιμένω λοιπόν με μεγάλο ενδιαφέρον. Ίσως να είναι και η πρώτη ταινία που θα προσπαθήσω να δω μαζί με το γιο μου.

Φαντάζει ιδανικό ξεκίνημα.

Τελικά το σύστημα παιδείας μας εκπαιδεύει ή απλά παιδεύει;

Βρήκα ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Φυσικού Δ. Τσιριγώτη στο tvxs.gr με προβληματισμούς που κι εγώ συχνά έχω. Το μοιράζομαι ως τροφή για σκέψη:

Οι μαθητές μας παιδεύονται αλλά δεν εκπαιδεύονται. Δεν νιώθουν, ούτε βιώνουν τη μάθηση, ελέγχονται αλλά δεν αυτοελέγχονται, εκτελούν οδηγίες αλλά δεν αυτενεργούν, πειθαρχούν αλλά δεν αυτοπειθαρχούν, πληροφορούνται αλλά δεν μαθαίνουν, αναπαράγουν αλλά δεν δημιουργούν, γεμίζουν το μυαλό αλλά όχι τη ψυχή, μετρώνται από όλους και αναμετρώνται μεταξύ τους. Χωρίς λόγο
ιδρυματοποιούνται και ομογενοποιούνται. Είναι αυτό παιδεία ή παιδεμός;

Δεν χαίρονται στο μάθημα

Όσοι από εσάς είστε εκπαιδευτικοί δοκιμάστε να κάνετε την εξής έρευνα μέσα στην τάξη σας : Ρωτήστε τους μαθητές σας α) να βαθμολογήσουν τη χαρά που παίρνουν κατά τη διάρκεια του μαθήματος και β) τι τους κάνει να χαίρονται στο μάθημα.

Θα διαπιστώσετε, ότι η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών θα απαντήσει ότι νιώθει από καθόλου μέχρι ελάχιστη χαρά κατά τη διάρκεια των μαθημάτων (πολλά από αυτά θα σας πουν ότι μόνο στα διαλείμματα χαίρονται) και ότι αυτή η ελάχιστη χαρά συνήθως προέρχεται από έναν καλό βαθμό σε ένα διαγώνισμα ή από έναν έπαινο ενός καθηγητή.

Και όταν οι σύγχρονες θεωρίες μάθησης έχουν καταλήξει ότι «μαθαίνουμε ό,τι μας προκαλεί συγκίνηση και ευχαρίστηση» τι άλλο μπορεί να σημαίνει αυτό πέρα από το ότι οι Έλληνες μαθητές, στο σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα, στην πραγματικότητα μαθαίνουν ελάχιστα πράγματα; Φυσικά όταν λέμε μάθηση δεν εννοούμε την παπαγαλία και την αυτοματοποιημένη αντίδραση σε εξετάσεις, αλλά κάτι πολύ πιο ουσιαστικό και βαθύ.

Μετρώνται και αναμετρώνται

Ας μην κρυβόμαστε, δεν ξέρουμε τι θα απέμενε στο ελληνικό σχολείο σαν κίνητρο μάθησης αν αφαιρούσαμε την σχολική απόδοση. Βαθμοί, βραβεία, αριστεία, έπαινοι, επιτυχία στις εξετάσεις, επιβράβευση από τους γονείς και κοινωνική αναγνώριση. Τα παιδιά διαρκώς μετρώνται από γονείς και εκπαιδευτικούς (αξιολόγηση) και ταυτόχρονα αναμετρώνται μεταξύ τους για την επίτευξη της καλύτερης βαθμολογίας. Έτσι μπολιάζονται στο κυνήγι του ατομικού κέρδους. Τέτοιου είδους κίνητρα βάλλουν εναντίον της πραγματικής μάθησης και ωρίμανσης και ας νομίζουμε το αντίθετο. Το ζητούμενο είναι τα εσωτερικά κίνητρα της μάθησης : η χαρά του να μαθαίνεις, η συγκίνηση, η ανακάλυψη της γνώσης όπου το μάθημα μοιάζει με περιπέτεια και όχι με βαρετή και προκάτ διαδικασία. Ποια είναι αλήθεια η αγαπημένη ερώτηση του έλληνα γονέα κάθε μεσημέρι στο παιδί του όταν γυρίζει από το σχολείο; Είναι «πώς τα πήγες σήμερα, γράψατε κανένα τεστ ;» ενώ θα έπρεπε να είναι «έμαθες κάτι ενδιαφέρον σήμερα στο σχολείο;» Δυστυχώς τα ελληνόπουλα κουβαλάνε δυσθεώρητο βάρος στους μικρούς τους ώμους : το άγχος και τα όνειρα ολόκληρης της οικογένειάς τους. Και πώς να πείσεις τους γονείς να το αλλάξουν αυτό, όταν το έχουν τακτοποιήσει μέσα τους ως νοιάξιμο και θυσία για το παιδί τους.

Φορτώνονται

Στα γυμνάσια και λύκεια της χώρας οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές αναλώνονται σε ένα απίστευτο κυνηγητό, προσπαθώντας να τα κάνουν όλα ταυτόχρονα. Ας πάρουμε για παράδειγμα την περίοδο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου.Πρέπει να μπουν καμία δεκαπενταριά διαγωνίσματα σε κάθε τμήμα, χώρια τα τεστ. Χώρια η προφορική εξέταση μαθητών. Χώρια η υποχρεωτική επανάληψη πριν από κάθε διαγώνισμα. Πρέπει να γίνουν πρόβες για τις σχολικές εορτές της 28ης Οκτωβρίου και της 17ης Νοέμβρη. Πρέπει να γίνουν πρόβες βήματος για την παρέλαση. Καταλαβαίνει κανείς τι συμβαίνει όταν οι ώρες των προβών συμπέσουν με τις ώρες των διαγωνισμάτων. Πρέπει να πάμε περιπάτους και εκπαιδευτικές εκδρομές. Έχουμε και τις μέρες του σχολικού αθλητισμού και της διαφορετικότητας. Επίσης πρέπει να εκλεγούν τα πενταμελή συμβούλια των τμημάτων και το δεκαπενταμελές συμβούλιο του σχολείου. Και μέσα σε όλα αυτά πρέπει να τρέξει και η ύλη, η οποία δεν βγαίνει με τίποτα. Και πρέπει φυσικά το σχολείο να ανταγωνιστεί και το φροντιστήριο. «Λίθοι, πλίνθοι και κέραμοι ατάκτως ερριμμένοι». Ενώ συμβαίνουν αυτά τα απίθανα σε ποσότητα πράγματα στο ελληνικό σχολείο, η ποιότητα, όπως είναι φυσικό, χάνεται. Επιμένουμε σε ένα άκρως εξεταστικό-κεντρικό σύστημα όταν στις πιο εκπαιδευτικά προηγμένες χώρες τα διαγωνίσματα απαγορεύονται γιατί υπονομεύουν την ομαλή ένταξη του παιδιού στην ομάδα και την κοινή προσπάθεια (Σουηδία, Φινλανδία). Είναι επιτακτική ανάγκη να αφαιρεθούν κάποιες δραστηριότητες που βασανίζουν τους μαθητές, χωρίς να τους προσφέρουν κανέναν παιδαγωγικό κέρδος (ειδικά η ελάττωση της ύλης και των διαγωνισμάτων είναι απαραίτητο να γίνουν άμεσα) και να αντικατασταθούν από άλλες δραστηριότητες που τους προσφέρουν ουσία. Ας ταράξουμε καλύτερα τα παιδιά με μαθήματα που έχουν να κάνουν με τις τέχνες, με τον πολιτισμό, με τον ανθρωπισμό που προάγουν τις αξίες, που ομορφαίνουν την ψυχή και γαληνεύουν το νου και που τα βοηθούν να εκφραστούν. Είναι άραγε τυχαίο ότι στα καλλιτεχνικά και μουσικά σχολεία δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου σχολική βία και σχολικός εκφοβισμός;

Δεν μαθαίνουν, πληροφορούνται

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα πάσχει από γνωσιοκεντρισμό. Όσο περισσότερο προσπαθούμε να στοιβάξουμε το μυαλό των μαθητών με γνώσεις τόσο μένουν οι καρδιές τους άδειες. Ο όρος «κοινωνία της πληροφορίας», που τόσο έχει χρησιμοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, αποδείχθηκε κενός περιεχομένου. Οι καθηγητές οφείλουν να βάζουν τις ειδικότητές τους σε δεύτερη μοίρα και σε πρώτη μοίρα να νιώθουν δάσκαλοι. Ο στόχος δεν πρέπει να είναι η μεταφορά γνώσης του αντικειμένου τους στα παιδιά αλλά με πρόφαση το αντικείμενο, να τα βοηθήσουν να εμπλακούν συναισθηματικά ώστε να βιώσουν τη γνώση και να την υποδεχτούν θετικά. Αυτό που αρνούμαστε να καταλάβουμε είναι ότι η μάθηση δεν είναι παθητική διαδικασία αλλά ότι είναι μια συνειδητή επιλογή των μαθητών βασισμένη στην επιθυμία τους.

Εδώ ισχύει η εξίσωση (Μάθηση = συναίσθημα + βίωμα). Τελικά τα παιδιά μαθαίνουν ό,τι εκείνα θέλουν και γι’ αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία να θέλουν. Το όχημα της μάθησης είναι η προσωπική σχέση του εκπαιδευτικού με τον μαθητή και του μαθητή με τους συμμαθητές του. Εκεί αξίζει να εστιάσουμε, στις προσωπικές σχέσεις.

Δεν αυτοπειθαρχούν, πειθαρχούν από φόβο

Όλες σχεδόν οι παιδαγωγικές επιστήμες θεωρούν ότι τα όρια είναι απαραίτητα για την ωρίμανση των μαθητών. Όμως καθώς η ωρίμανση αυτή εξελίσσεται, τα όρια πρέπει να αναπροσαρμόζονται. Στις πολύ μικρές ηλικίες τα όρια μπαίνουν από τους γονείς και τους δασκάλους αλλά όσο μεγαλώνουν τα παιδιά τα όρια πρέπει να έχουν την τάση να μπαίνουν από τα ίδια τα παιδιά και όχι να ορίζονται από τρίτους. Αυτό δυστυχώς δεν συμβαίνει στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι τα μεγάλα παιδιά να πιέζονται από τα ασφυκτικά όρια που προορίζονται κανονικά για μικρότερα παιδιά. Έχουμε αλήθεια αναρωτηθεί ποτέ, αν πολλές από τις αρνητικές συμπεριφοράς των παιδιών οφείλονται στα πολύ ασφυκτικά όρια που τους έχουμε θέσει; Είναι πολύ σημαντικό την ώρα που εμείς οι εκπαιδευτικοί απαιτούμε από τα παιδιά να μην παραβαίνουν τα όρια, να σκεφτούμε μήπως εμείς πρώτοι έχουμε παραβιάσει τα όρια των παιδιών.

Οι περισσότεροι έλληνες εκπαιδευτικοί έχουν την τάση να επιβάλλουν την απόλυτη πειθαρχία και ησυχία στην τάξη τους. Οι τάξεις «νεκροταφεία» είναι αποτέλεσμα του φόβου που νιώθουν οι μαθητές για την παραβίαση των ορίων που έχει θέσει ο εκπαιδευτικός, ο οποίος με τη σειρά του τρέμει όσο τίποτα άλλο το μη χάσει τον έλεγχο της τάξης του. Δηλαδή ο εκπαιδευτικός φοβάται τα παιδιά και τα παιδιά τον εκπαιδευτικό. Εδώ ισχύει το «Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό τον Γιάννη». Το πρόβλημα είναι ότι οι μαθητές δεν έχουν μάθει την αυτοπειθαρχία αλλά την επιβαλλόμενη πειθαρχία. Και η επιβαλλόμενη πειθαρχία σίγουρα δεν είναι η ιδανική συνθήκη για το απαραίτητο «παιδαγωγικό πλησίασμα», ενώ αναπτύσσει στα παιδιά αντιδραστικές τάσεις απέναντι στις σχολικές νόρμες.

Δεν αυτοελέγχονται και δεν αυτενεργούν

Οι έλληνες μαθητές παρουσιάζουν, στην πλειονότητά τους, έλλειμμα αυτοελέγχου. Ας αναφέρουμε παραδείγματα καταστάσεων που απαιτούν αυτοέλεγχο: 1) είναι κακοί ακροατές και θεατές. Δεν μπορούν να επιβληθούν εύκολα στον εαυτό τους για να παρακολουθήσουν π.χ. μια ομιλία ή μια θεατρική παράσταση. 2) Τους είναι πολύ δύσκολο να διαχειριστούν την ίδια τους την χαρά. Η χαρά τους μεταφράζεται αμέσως σε μια μη δημιουργική υπερένταση και μια κατάσταση εκτός ελέγχου. 3) Εκεί που δυσκολεύονται περισσότερο, είναι στη διαχείριση της ελευθερίας τους. Τότε αρχικά σαστίζουν, βραχυκυκλώνουν και τελικά φτάνουν στο σημείο να ζητήσουν από τον εκπαιδευτικό να τους πει τι να κάνουν, στην ουσία προσκαλώντας τον να τους απαλλάξει από την βασανιστική ελευθερία που τους είχε παραχωρήσει. Τα παιδιά έχουν μάθει να λειτουργούν μέσα στο πλαίσιο της τάξης τους και να ακολουθούν τις εντολές. Όταν καλούνται εκείνα να αυτενεργήσουν και να αναλάβουν την ευθύνη του εαυτού τους, αποσυντονίζονται και νιώθουν «ψάρια έξω από τα νερά τους». Ένα είδος ιδρυματισμού δηλαδή.

Ομογενοποιούνται

Το σχολείο θα όφειλε να ανιχνεύει και να αναδεικνύει τη μοναδικότητα του κάθε παιδιού. Τις ιδιαίτερες κλίσεις του, τα ταλέντα του, τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητές του. Όμως στη χώρα μας συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Σκοπός είναι η ομογενοποίηση και η εξάλειψη οποιασδήποτε μορφής διαφορετικότητας. Το σχολείο λειτουργεί σαν μια μηχανή του κιμά που όλα τα μετατρέπει σε ένα εύπλαστο και ομογενές υλικό. Αν ρωτήσουμε τους ίδιους τους μαθητές ποιος είναι ο σκοπός που πάνε σχολείο σχεδόν όλοι θα μας απαντήσουν το ίδιο: «για να γίνω καλός μαθητής και καλός και χρήσιμος άνθρωπος στην κοινωνία». Κανένας τους δεν θα μας πει «για να ανακαλύψω ποιος είμαι και να βελτιώσω αυτό που είμαι». Οφείλουμε όμως να γνωρίζουμε ότι ένα σχολείο που δεν επιδιώκει την ανθρώπινη ποικιλομορφία, μετατρέπεται μοιραία σε εξουσιαστικό και γραφειοκρατικό μηχανισμό.

IMG_0941.JPG

Η κοινοτοπία της αριστείας

“Η ποσότητα της ενέργειας που απαιτείται για την αποδόμηση ανοησιών, είναι τουλάχιστον κατά μια τάξη μεγέθους μεγαλύτερη απ’ αυτήν που απαιτείται για να διατυπωθούν” (Νόμος του Brandolini)

Ένα νέο τηλεοπτικό σλόγκαν προστέθηκε στη φαρέτρα των επικοινωνιακών κλισέ του μνημονιακού μηχανισμού χειραγώγησης, δίπλα στη “διάχυτη ανομία”, τις “αναγκαίες μεταρρυθμίσεις” και τις “παθογένειες της μεταπολίτευσης”. Πρόκειται για τον “εξοβελισμό της αριστείας”, και αναφέρεται στην επαναφορά της κλήρωσης, ως τρόπου εισαγωγής στα Πειραματικά Σχολεία, τα οποία είχαν τελευταία ταυτιστεί με τα ιστορικά Πρότυπα, παρά τον σαφώς διαφορετικό σκοπό δημιουργίας τους.

Ελάχιστοι απ’ όσους το εκφέρουν, μπαίνουν στον κόπο να αναλύσουν (με εξίσου συνοπτικές και αόριστες ταυτολογίες συνήθως) σε τί συνίσταται η “αριστεία”, και πώς ακριβώς συντελείται ο “εξοβελισμός” της, ενώ ουδείς εκ των φωνασκούντων καταθέτει την άποψή του για το τί ακριβώς θέλουμε από το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, πώς το επιδιώκουμε, και κυρίως ποιες είναι οι άρρητες -και ατεκμηρίωτες- ιδεολογικές παραδοχές που οφείλει εκ των προτέρων να συμμερίζεται με τον εκάστοτε θρηνούντα, ο αποδέκτης της καταστροφολογικής ρητορείας περί “σφαγής των αρίστων”.

Κάτι τέτοιο θα αποκάλυπτε πρώτα απ’ όλα την απριόρι αποδοχή εκ μέρους των “φίλων της αριστείας”, ενός βαθύτατα νεοσυντηρητικού πλέγματος αξιωματικών ιδεοληψιών, περί ατομισμού, ανταγωνιστικότητας, αριστοκρατίας και κοινωνικού δαρβινισμού, ως δήθεν αναντίρρητων προϋποθέσεων για το βέλτιστο κοινωνικό αποτέλεσμα (κατ’ αναλογία του ανύπαρκτου στην πράξη trickle down effect της νεοφιλελεύθερης οικονομικής σωτηριολογίας), οι οποίες επανήλθαν επιθετικά την τελευταία τριακονταετία, ως “κοινή λογική”.

Έτσι διαβάζουμε στην ” Καθημερινή” (“Πρότυπα σχολεία και ιδεοληψίες”, Τ. Αβραντίνης,) ότι: “Η εύλογη απάντηση στο ερώτημα «γιατί χρειαζόμαστε τα πρότυπα σχολεία;» είναι ότι τέτοιου είδους θεσμοί ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των χωρών στον διεθνή καταμερισμό εργασίας μέσω της έγκαιρης ανίχνευσης, αξιοποίησης, προσέλκυσης και διατήρησης ταλαντούχου ανθρώπινου δυναμικού”. Αρκεί μια ματιά στο ποιες χώρες προηγούνται της χώρας μας (μεταξύ αυτών Κολομβία, Μαρόκο, Αλγερία, Γουατεμάλα) στον τομέα της ανταγωνιστικότητας, και στο μορφωτικό -και βιοτικό- επίπεδο του εκεί γενικού πληθυσμού, για να αξιολογήσουμε το πόσο σχετική είναι η σημασία αυτού του κριτηρίου.

Αντίστοιχα στο “Βήμα” (“Ισες αλλά όχι ίδιες ευκαιρίες”, Βλαχογιάννη Αιμιλία) διαβάζουμε: “Ισότητα δεν σημαίνει προώθηση του μέσου όρου, αλλά στήριξη των ατομικών αναγκών κάθε μαθητή… Στην Ελλάδα υπάρχουν Αθλητικά, Μουσικά Σχολεία, σχολεία για παιδιά με ειδικές ανάγκες, αλλά όχι για παιδιά με ειδικές ικανότητες”. Και “το σχολείο, όπως είναι δομημένο, αδυνατεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση όλων των παιδιών και ιδιαίτερα των προικισμένων που προέρχονται από χαμηλά κοινωνικο-οικονομικά στρώματα (οι οικονομικά εύρωστοι μαθητές εκδιπλώνουν τα ταλέντα τους σε καλά ιδιωτικά σχολεία)”.

Εδώ -σε αντίθεση με το προηγούμενο άρθρο που επικαλείται την κοινωνική χρησιμότητα- συμπυκνώνεται το σύνολο των “επιχειρημάτων” υπέρ της παιδείας-τρόπαιο, από “ηθική” σκοπιά και από άποψη δήθεν άμβλυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων. Πέρα από το ότι η σύγκριση μουσικών ή αθλητικών σχολείων με σχολεία “αρίστων” -γενικώς- είναι σύγκριση ασχέτων πραγμάτων (Ειδικές ικανότητες σε τί; Στα μαθηματικά; Στα φιλολογικά; Και γιατί όχι τότε “μαθηματικό σχολείο”, “φιλοσοφικό σχολείο” ή -από την άλλη μεριά- σχολείο “εξαιρετικών μουσικών ταλέντων” ή “σχολείο πρωταθλητών”;), υπάρχει και μια λαθροχειρία στην αναφορά της δυνατότητας των οικονομικά εύρωστων να φοιτούν -χωρίς διάκριση μεταξύ “αρίστων” και “μετρίων” εδώ- σε καλά ιδιωτικά σχολεία. Προφανώς το περί κοινωνικής δικαιοσύνης αίσθημα της αρθρογράφου ικανοποιείται αρκούντως με την ιδέα ότι ελάχιστα παιδιά από οικονομικά αδύναμες οικογένειες, θα έχουν (αφού πρώτα “αποδείξουν” προκαταβολικά ότι θα ξεπληρώσουν το -κατά Φρίντμαν- “δωρεάν γεύμα” στο μέλλον) τη δυνατότητα να τύχουν του “προνομίου” της καλής εκπαίδευσης, θεωρώντας δεδομένο ότι δεν αντέχει ο προϋπολογισμός να κάνει το ίδιο για τους περισσότερους (που στο κάτω-κάτω δεν το αξίζουν και που θα πρέπει να αρκεστούν στο επίπεδο εκπαίδευσης που χρειάζεται για να ασκήσει το επάγγελμά του ένας χειρώνακτας της κοινωνίας του ενός τρίτου ή ένας υπήκοος μιας μεταμοντέρνας ολιγαρχίας για να ασκεί τα συρρικνωμένα πολιτικά και κοινωνικά του δικαιώματα).

Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθεί κανείς και σε μια τρίτη παράμετρο, που δεν δηλώνεται εύκολα στο δημόσιο διάλογο, γιατί παραπέμπει ευθέως σε κοινωνικό δαρβινισμό, έως ρατσισμό. Σημαντικό ρόλο στην απήχηση του λόγου περί “αριστείας”, παίζει η επιθυμία των γονέων να αποφύγουν τα παιδιά τους τη συνύπαρξη με τους “μέτριους” (οι οποίοι υποτίθεται καθυστερούν το εκπαιδευτικό έργο, “διώχνουν” τους καλούς καθηγητές από συγκεκριμένα σχολεία κλπ) και κατ’ επέκταση τις “κακές συναναστροφές”, και αντίστροφα η επιδίωξη να αντλήσουν κύρος και ευκαιρίες κοινωνικής δικτύωσης (με το βλέμμα στραμμένο στην κοινωνική ανέλιξη με όρους κοινωνίας των κολλητών), μέσω της φοίτησής τους σε σχολεία της “ελίτ”. Η πρόσφατη συντριπτική εμπειρία που επιφύλαξε η οικονομικοπολιτική πραγματικότητα η οποία δομήθηκε πάνω στο θατσερικό “δεν υπάρχουν κοινωνίες, μόνο άτομα”, στην πρώην αυτάρεσκη, πρώην μεσαία τάξη της χώρας μας, θα έπρεπε να τους είχε κάνει σοφότερους. Άλλωστε υπάρχει και το οξύμωρο, οι ίδιοι να αναφέρονται θετικά σε ένα εξιδανικευμένο παρελθόν, όπου η “αριστεία” έλαμπε μέσα σε τάξεις των πενήντα μαθητών -απ’ τους οποίους οι σαράντα εγκατέλειπαν το σχολείο μετά το δημοτικό- με τον δάσκαλο να επιβάλλει την πειθαρχία με τη βέργα. Το τελευταίο μάλιστα φαίνεται να το θεωρούν τόσο επιτυχημένο, ώστε να επικροτούν την πρόσφατη απόπειρα εισαγωγής του -τηρουμένων των αναλογιών- και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η ιδέα της ύπαρξης ειδικών σχολείων για “αρίστους”, μέσα στα πλαίσια της καθολικής, δημόσιας, δωρεάν εκπαίδευσης, σημαίνει εξ ορισμού, πρόθεση για παλινόρθωση μιας παιδείας δυο ταχυτήτων, με την μετατροπή αυτού που ως τώρα αποτελούσε καθολικό δικαίωμα -της καλής δηλαδή εκπαίδευσης με σύγχρονες μεθόδους και συνθήκες- σε προνόμιο -ή μάλλον τρόπαιο- για έναν αυθαίρετα προσδιορισμένο (εξαιρετικά μικρό σε σχέση με τους εν δυνάμει καλούς μαθητές) και δυσανάλογα γεωγραφικά κατανεμημένο, αριθμό παιδιών, τα οποία μάλιστα επιλέγονται στην ηλικία των 12 ετών, με μια αφελή εξεταστική διαδικασία (και με όλες τις στρεβλώσεις και αδικίες που συνεπάγεται η κοινωνική και οικονομική ανισότητα μεταξύ των υποψηφίων).

Ανοίγει στην ουσία το δρόμο για μια μεταμοντέρνα οπισθοδρόμηση -στο όνομα των γνωστών δήθεν αναγκαίων περικοπών- προς ένα -προσφιλές στους νεοφιλελεύθερους- παρελθόν (το οποίο γέννησε στην πραγματικότητα τα ιστορικά Πρότυπα ως αναγκαιότητα), όπου μέσα σε αβυσσαλέες κοινωνικές ανισότητες και τεράστια ποσοστά αναλφαβητισμού (και με την υποχρεωτική, δωρεάν εκπαίδευση για όλους να αποτελεί έννοια άγνωστη), η μέριμνα για μια ελάχιστη (συμβολική αλλά και εν πολλοίς αναγκαία για την αναπαραγωγή του συστήματος) κοινωνική κινητικότητα των παιδιών των υποτελών τάξεων (όπως και το σύνολο των υποχρεώσεων που ανέλαβε αργότερα το κοινωνικό κράτος) επαφίετο στην ιδιωτική φιλανθρωπία.

Η συνέχεια είναι προβλέψιμη, και περιλαμβάνει δίδακτρα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση -πάντα με το άλλοθι των υποτροφιών για τους φτωχούς “αρίστους”- και αργότερα και στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια -φυσικά με “κουπόνια εκπαίδευσης” για τους οικονομικά αδύναμους (εφ’ όσον βεβαίως επιδεικνύουν επιμέλεια).

Αυτό μπορεί να “αρέσει” στην “αγορά”, η οποία εσχάτως αποφάσισε πως χρειάζεται πιο λίγους μορφωμένους, και ει δυνατόν τους καλύτερα καταρτισμένους (αποκλειστικά στα πεδία που ενδιαφέρουν την ίδια) με δαπάνες του δημοσίου και των οικείων τους. Η κοινωνία όμως -και η δημοκρατία- χρειάζεται το ακριβώς αντίθετο – και το είχε κατακτήσει μέχρι πρότινος.

Το ταλέντο, η προσπάθεια, η φιλομάθεια, ασφαλώς πρέπει να καλλιεργούνται, και ασφαλώς θα πρέπει να επιβραβεύονται, όμως υπάρχει πρόβλημα όταν το “βραβείο” -για ένα αυθαίρετα μικρό ποσοστό παιδιών, όπως ειπώθηκε- είναι το ίδιο το δικαίωμα στην καλή εκπαίδευση. Τότε απλώς έχουμε ένα εύσχημο άλλοθι για τον -ομοίως αυθαίρετο- αποκλεισμό του μεγαλύτερου μέρους των μαθητών (και μοιραία των οικονομικά ασθενέστερων στην συντριπτική τους πλειοψηφία), εν ονόματι της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Δεν θα επεκταθώ εδώ στο πώς θα μπορούσαν να ενισχύονται οι “άριστοι” οποιουδήποτε σχολείου (με βάση τις συνολικές επιδόσεις, όλα τα χρόνια) με ανοιχτά -για όποιον ενδιαφέρεται και μπορεί- advanced διασχολικά προγράμματα, εκπονημένα σε συνεργασία με τα αντίστοιχα πανεπιστημιακά τμήματα, στο πεδίο που έχει καθένας κλίση και προτίμηση, στα πρότυπα της ενισχυτικής διδασκαλίας. Ούτε θα αναλύσω το προφανές, ότι το σχολείο σήμερα – περισσότερο απ’ όσο ποτέ στο παρελθόν, δεν είναι ο μόνος μηχανισμός προαγωγής της γνώσης και καλλιέργειας του ταλέντου (ούτε ο μόνος -ή έστω ο ισχυρότερος- ιδεολογικός μηχανισμός που διαμορφώνει -προς το καλύτερο ή το χειρότερο- την συγκρότηση των μελλοντικών πολιτών).

Αντ’ αυτού θα κάνω μια προσωπική αναφορά. Η συντριπτική πλειοψηφία των συναποφοίτων μου -και εγώ μαζί- επαιρόμαστε για κάποια κοινά στοιχεία προσωπικότητας που διαμορφώθηκαν -και αναγνωρίζουμε εις αλλήλους και σήμερα- σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι φοιτήσαμε σε ένα σχολείο στο κέντρο της Αθήνας, την εποχή της ύστερης μεταπολίτευσης, πράγμα που μας έδωσε τη δυνατότητα -μέσα σε ένα κλίμα γενικευμένης κοινωνικής απαίτησης για περισσότερη δημοκρατία και ελευθερία- να ερχόμαστε σε επαφή με βιβλία, μουσικές, πολιτικές αφίσες, πολιτιστικές εκδηλώσεις όπως της Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης και του Γκαίτε, μόνο και μόνο χαζεύοντας γύρω μας , καθ’ οδόν προς το κτίριο στην Ασκληπιού και Αραχώβης. Ένα σχολείο που εστίαζε συν τοις άλλοις στο “περιττό” (για την ανταγωνιστικότητα) και στην “παρωχημένη” (για την αγορά) ουμανιστική αντίληψη της ολόπλευρης μόρφωσης, ανεξάρτητα από την μελλοντική επαγγελματική αποκατάσταση. Κατά τα άλλα -στην πορεία- κάποιοι αποδείχθηκαν ιδιοφυΐες ενώ άλλοι μέτριοι (όπως ακριβώς και στο σχολείο της γειτονιάς μου, το Β΄ Γυμνάσιο Αθηνών, και όπως είναι φυσικό για παιδιά που επελέγησαν στα 12 και αποφοίτησαν στα 18), ενώ όλοι πήγαμε φροντιστήριο και όλοι παραμελήσαμε κάποια στιγμή τα μαθήματα στα οποία δεν θα εξεταζόμασταν στις εισαγωγικές.

Πηγή: http://www.avgi.gr/article/5532296/i-koinotopia-tis-aristeias#st_refDomain=t.co&st_refQuery=/UPWFVnUcp4

IMG_0601-1.JPG

Περί Παιδείας, Αριστείας και μιας ουσιαστικά πολιτικής και ιδεολογικής συζήτησης

Η Ιερά Συμμαχία της Παιδείας

Τι κοινό έχουν η αριστεία της κ. Διαμαντοπούλου, του κ. Λοβέρδου, του κ. Φορτσάκη και του κ. Θεοδωράκη, η συμπεριφορά της τράπεζας της γειτονιάς μας και η ποσοτική χαλάρωση (QE) της ΕΚΤ; Και τα τρία διέπονται από την ίδια πηγαία φιλοσοφία, προβάλλονται ως προφανώς και αυτονοήτως σωστές κινήσεις και αντιλήψεις, αλλά στην πραγματικότητα είναι το ακριβώς αντίθετο. Αντί να περιορίσουν τις ανισότητες, τις αυξάνουν, επιβάλλοντας ταυτόχρονα μια νοοτροπία πειθάρχησης σε πρότυπα που εκ των πραγμάτων έχουν νικητές και ηττημένους, οι οποίοι μάλιστα ταξινομούνται αξιακά.

public-school-tightrope

Τι λέει η αντίληψη της αριστείας; Λέει ότι, αντί να βοηθήσουμε τον μαθητή ή το σχολείο που έχει ανάγκη, εμείς θα επιβραβεύσουμε το σχολείο και τον μαθητή που πρωτεύει διευρύνοντας το χάσμα και στερώντας πόρους από εκεί που είναι απαραίτητοι. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φαντασία για να καταλάβει κανείς πως οι πιο ευκατάστατοι μαθητές των πιο πλούσιων περιοχών θα έχουν το προβάδισμα, και μάλιστα με την πολιτεία να εγγυάται τη διαιώνιση της ανισότητας και τον φραγμό στην κοινωνική κινητικότητα.

Μόρφωση για τους λίγους, “δεξιότητες” για τους πολλούς. Κατ’ αναλογίαν το ίδιο ισχύει και με την ποσοτική χαλάρωση της ΕΚΤ, μια ιδέα επί της αρχής σωστή, η οποία όμως πάσχει με τον ίδιο τρόπο που πάσχει και η “αριστεία”.

Η Ελλάδα, που έχει στερέψει από χρήμα, δεν δικαιούται ποσοτική χαλάρωση, διότι δεν πληροί τους όρους τους οποίους πληρούν οι χώρες που δεν αντιμετωπίζουν τέτοια προβλήματα. Άρα η ποσοτική χαλάρωση κατευθύνεται σε χώρες όπως η Γερμανία, που έχει συγκεντρώσει ήδη όλο το ρευστό της Ευρώπης.

Σε ό,τι αφορά τις τράπεζες, τέλος, ισχύει ο γνωστός αφορισμός: θα σου δανείσουν χρήματα μόνο εάν μπορείς να αποδείξεις πως δεν τα έχεις ανάγκη.

Η συζήτηση για την Παιδεία είναι εξόχως πολιτική και ιδεολογική. Οι σκοταδιστές που πολεμούν τις μεταρρυθμίσεις Μπαλτά δεν είναι τυχαίο ότι αποτελούνται από τους φανατικούς της νεοφιλελεύθερης ορθοδοξίας. Και, όπως ηττήθηκαν στις εκλογές, θα ηττηθούν και στην Παιδεία.

πηγή: http://www.avgi.gr/article/5552476/i-iera-summaxia-tis-paideias#st_refDomain=www.facebook.com&st_refQuery=/

%d bloggers like this: