Του χρωστάμε

Από την ώρα που μάθαμε όλοι για το θάνατο του, υπέροχου, Μανώλη Γλέζου, τα συναισθήματα μέσα μου εναλλάσσονται διαρκώς. Θλίψη, συγκίνηση και μελαγχολία για αυτή τη βαριά είδηση αποχαιρετισμού. Αλλά και σεβασμός και τιμή που έστω και λίγο τον συναναστράφηκα. Τον έζησα να δίνει μάχες. Τις μάχες που εκείνος έκρινε σημαντικές.

Γιατί αυτό ήταν ένας πραγματικός και συνεπής μαχητής. Από τα εφηβικά του χρόνια μέχρι σήμερα. 80 και παραπάνω χρόνια, δεν σταμάτησε ποτέ και δεν κώλωσε πουθενά. Αναμφίβολα ήταν από τους τελευταίους Έλληνες, αν όχι ο τελευταίος, που μπορείς να τον περιγράψεις στα παιδιά σου ως ήρωα και αγωνιστή χωρίς αστερίσκους και «αλλά…».  

Όπως αρκετοί κι εγώ αρχικά σκέφτηκα πώς είναι κρίμα που λόγω της καραντίνας δε θα μπορέσουμε να τον αποχαιρετίσουμε όπως του άξιζε. Που δε θα έχουμε την ευκαιρία να ξαναβγούμε στο δρόμο, να ξανασυναντηθούμε με πολλούς συντρόφους ή και άσπονδους φίλους. Στο δρόμο, όπου όλα αυτά τα χρόνια συναντούσες το Γλέζο.

Μετά όμως το ξανασκέφτηκα. Ο Γλέζος δεν είχε ανάγκη από κόσμο και μεγάλες εκδηλώσεις. Δεν περιμένει αυτό από εμάς. Περιμένει να μας δει να δίνουμε μάχες και αγώνες για τις αξίες μας και πρώτα από όλα για ένα κόσμο με περισσότερη ανθρωπιά και δικαιοσύνη. Να του μοιάσουμε στο μικρό του δαχτυλάκι.

Πολλές φορές μόνος ή σχεδόν μόνος πάλευε. Από την Ακρόπολη με το Σάντα, ως την επέτειο του Πολυτεχνείου το 2017, με τρομερή βροχή όλη την ημέρα, σε μία φωτογραφία του που τον περιγράφει συνοπτικά και ανάγλυφα.

Δεν πιστεύω ότι είχε ανάγκη στα 98 του να ακούσει μεγάλους επικήδειους και συγκινητικά λόγια. Ούτε και συνθήματα. Είμαι βέβαιος πώς προτιμά να κρατήσουμε τις δυνάμεις μας για τις μάχες του μέλλοντος. Να μάθουμε στα παιδιά μας ότι επιβάλλεται κάποιος να αγωνίζεται.

Δεν πειράζει, ας μη «ξεβολευτούμε» σήμερα από την καραντίνα μας. Αρκεί αύριο, στις επόμενες μεγάλες στιγμές να είμαστε κι εμείς εκεί, όπως ήταν κι εκείνος σε όλη του τη ζωή. Του χρωστάμε λοιπόν να του αποδώσουμε, την τιμή που του αρμόζει… Ας μην το ξεχάσουμε.

To παρατήσαμε ή είμαστε ακόμα εδώ;

Διάβασα ένα άρθρο στην Εφημερίδα των Συντακτών του Τάσου Κορωνάκη πριν λίγες μέρες με αφορμή το 2ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ, όπου μεταξύ άλλων ανέφερε ότι «το πραγματικό ερώτημα για αρκετούς πια δεν είναι τι θα κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά τι κάνουμε όσοι αμφισβητούμε τη σημερινή πορεία». Δε νομίζω ότι μπορώ να συμφωνήσω περισσότερο με την παραπάνω φράση.

Από το 2015, για να μην πω ελαφρώς από το 2014, πολλοί είχαμε επισημάνει διάφορα σημάδια που διαρκώς πλήθαιναν και μας προετοίμαζαν για την προσαρμογή του ΣΥΡΙΖΑ, αργά ή γρήγορα, βιαίως ή οικειοθελώς. Η προσαρμογή αυτή είναι πια μπροστά μας, τη βλέπουμε καθαρά και δεν έχει νομίζω κάποιο νόημα ένα ακόμα κείμενο που θα την περιγράφει. Ναι, υπάρχει ένα μέρος εντός ΣΥΡΙΖΑ που είτε από αγωνία να μην διαψευστούν οι κόποι ετών, είτε από αφέλεια, είτε από στρουθοκαμηλισμό είτε και από λιγότερο ευγενή κίνητρα (κάνουν ότι) δεν το βλέπουν. Πιάνονται από αποσπασματικές και μεμονωμένες ενέργειες κάποιων- που κι εγώ βλέπω ότι πασχίζουν και το παλεύουν (ας μην μπούμε σε ονοματολογία, τους ξέρουμε λίγο- πολύ όλοι)- ή από επικοινωνιακές κορώνες άνευ ουσίας όμως. Είναι άσκοπο να κάνουμε άλλη μία ανάλυση για όλο αυτό.

Ο Χρόνης Μίσσιος έγραψε κάποτε ότι «δεν μιλώ για τις ταλαιπωρίες μας. Η μεγάλη δυστυχία είναι που μας άφησαν χωρίς προοπτική, χωρίς μύθο, χωρίς ιδεολογία, χωρίς ελπίδα. Μ’ έναν άδειο ουρανό πάνω απ’ τα κεφάλια μας, να σέρνουμε το καρότσι της ζωής μας». Εκεί ακριβώς βρισκόμαστε σήμερα. Και το ερώτημα που τίθεται είναι, που θα πάει αυτό το… καρότσι;

Είναι η κατάθλιψη και η απογοήτευση λύση; Προφανώς και όχι. Υπάρχει κάποιος που θα έρθει να μας πάρει από το χεράκι να μας «σώσει»; Το συγκεκριμένο έχει απαντηθεί κατά συρροή. Όχι, Μεσσίας δεν υπάρχει. Ούτε εν λευκώ εξουσιοδοτήσεις. Άρα η ενεργοποίηση μας αποτελεί μονόδρομο. Είναι ώρα για μια νέα μάχη. Αρχικά ενάντια στην παραίτηση. Και στη συνέχεια για ένα μέλλον που να αξίζει να το περιμένεις.  «Όταν συνειδητοποίησα ότι δεν μπορώ να αλλάξω το σύστημα, άρχισα να αγωνίζομαι να μην με αλλάξει αυτό.
Αγωνίζομαι να μείνω άνθρωπος. Και αυτό είναι η κορυφαία πολιτική μάχη. Να μπορείς να αποφύγεις τη βαρβαρότητα αυτής της εποχής. Να μπορείς να παραμείνεις άνθρωπος με τρυφερότητα. Με το δικό σου βλέμμα»
έλεγε (και πάλι) ο Χρόνης Μίσσιος.

Ενεργοποίηση και μάχη όμως προς τα πού; Με τι σχέδιο και όραμα; Και με ποια εργαλεία; Δεν έχω έτοιμη απάντηση. Ούτε και θεωρώ ότι υπάρχει κάποιος που έχει έτοιμο το σχέδιο και μας το κρύβει. Για να βρεθούν απαντήσεις, πρώτα πρέπει να τεθούν ερωτήσεις. Σωστές και με ουσία. Και μετά να γίνει συζήτηση, έξω από το σημερινό πόλεμο της ατάκας. Όσο παλεύουμε να απαντήσουμε σε σλόγκαν με σλόγκαν για θέματα πολύπλοκα και με βάθος το μόνο που θα καταφέρνουμε να κάνουμε είναι φασαρία. Και να θολώνουμε κι άλλο, τα ήδη θολωμένα νερά και μυαλά του κόσμου. Χρειαζόμαστε κανονική συζήτηση, με επιχειρήματα και προτάσεις. Και κυρίως με αρχή, μέση και τέλος. Όχι μια ακόμα θεωρητική ανάλυση που θα λειτουργήσει τελικά ως ψυχανάλυση και μόνο. Στο τέλος όλο αυτό πρέπει να καταλήγει σε σχέδιο. Σε πρόταση καλά δομημένη και πειστική.

Σήμερα ζούμε στον αστερισμό της ΤΙΝΑ. There is no alternative μας λένε οι «εταίροι» μας στην Ε.Ε αλλά και οι Η.Π.Α. Το υπονοεί και η Ρωσία αλλά «ντρέπεται» να μας το πει κατάμουτρα. There is no alternative μας λένε κι εδώ οι πολιτικές ηγεσίες των «κομμάτων εξουσίας». Η αντιδικία ανάμεσά τους αφορά στο ποιός μπορεί να εφαρμόσει τη μόνη λύση καλύτερα, ηπιότερα, με μεγαλύτερη διαφάνεια, φιλολαϊκότερα κλπ. Δε φτάνει όμως που δεν πείθουν ότι αυτή η Μόνη Λύση δεν οδηγεί κάπου, ολοένα και περισσότερο μοιάζουν μεταξύ τους. Χρησιμοποιούν ίδια εργαλεία, ίδιες φράσεις και συνθήματα και ίδιες μεθόδους παραμονής στην εξουσία.

Στην καθημερινότητά μας, ίσως δεν το καταλαβαίνουμε όταν συμβαίνει, η ΤΙΝΑ είναι κυρίαρχη. Μην απεργήσεις ή μην διεκδικήσεις τα δεδουλευμένα, ή τα αυτονόητα δικαιώματά σου γιατί αλλιώς έρχεται η ανεργία. Μη μιλάς για τα προβλήματά σου γιατί άλλοι έχουν μεγαλύτερα. Μην ζητάς περισσότερα, να χαίρεσαι για όσα (ακόμα) σου δίνονται. Δεν υπάρχει άλλη λύση, γύρω μας παντού μονόδρομοι και “ΤΙΝΕS”.

there-is-no-alternative-aitec

Και στην Αριστερά όμως ζούμε την δική μας ΤΙΝΑ. «Αν πέσει ο ΣΥΡΙΖΑ θα έρθει πάλι ο Μητσοτάκης» λένε οι νυν Κυβερνητικοί παραμένοντες εκβιαστικά. Την ίδια ώρα που ένα μεγάλο κομμάτι της Αριστεράς προτείνει το πρόγραμμα του 2014. Κερδίζει τη συναισθηματική μάχη της «συνέπειας στις αρχικές μας θέσεις» αλλά χάνει τη μάχη με την πραγματικότητα. Σύντροφοι η Αριστερά το 2015 ητ-τή-θη-κε.  Με βαρύ και σκληρό τρόπο. Και ένας από τους λόγους της ήττας, ήταν οι λάθος υπολογισμοί της. Και η ανετοιμότητά της σε πολλά σημεία. Και πρόκειται για ήττα πρωτίστως πολιτική και ιδεολογική. Ο Σ. Ζίζεκ γράφει σχετικά «Η μεταστροφή του «όχι» στο δημοψήφισμα σε «ναι» στις Βρυξέλλες ήταν ένα σοκ, μια συντριπτική οδυνηρή καταστροφή. Ακριβέστερα, ήταν μια αποκάλυψη και με τις δύο έννοιες του όρου: τη συνήθη, της καταστροφής, και την αρχική, την κυριολεκτική, της φανέρωσης, της κοινοποίησης –το βασικό σημείο ανταγωνισμού, το αδιέξοδο, σαφώς αποκαλύφθηκε. Πολλοί, όμως, αριστεροί αρθρογράφοι και σχολιαστές (του Γιούργκεν Χάμπερμας συμπεριλαμβανομένου) ερμήνευσαν λανθασμένα τη σύγκρουση μεταξύ της ΕΕ και της Ελλάδας, ως σύγκρουση μεταξύ τεχνοκρατικής αντίληψης και πολιτικής. Η μεταχείριση της ΕΕ προς την Ελλάδα ήταν πολιτική στην πιο καθαρή εκδοχή της, πολιτική τόσο που αντίκειται ακόμη και στο οικονομικό συμφέρον. Άλλωστε το ΔΝΤ, ο σαφής εκπρόσωπος του ψυχρού οικονομικού ορθολογισμού, χαρακτήρισε το σχέδιο διάσωσης ως ανεφάρμοστο».

Χάσαμε λοιπόν τη μάχη. Το ερώτημα είναι αν παρατάμε και τον πόλεμο. Θα καθόμαστε σαν παιδάκια να κλαίμε πάνω από το πεσμένο στο πάτωμα γάλα, ή θα επανέλθουμε; Ειλικρινά, μας βαρέθηκα έτσι μίζερους να κοιτάμε στη γωνίτσα μας. To παρόν κείμενο δεν έχει στόχο να καταθέσει πρόταση. Αυτό είναι κάτι σύνθετο και απαιτεί σύνθεση ιδεών και προτάσεων. Στόχο έχει να θέσει το πρώτο από τα σημαντικά ερωτήματα που θα διαμορφώσουν την πρόταση. Την εναλλακτική στο «κίνημα της ΤΙΝΑ» που σήμερα κυριαρχεί. Και είναι ένα απλό αλλά πολύ επιτακτικό ερώτημα. Το παρατήσαμε ή είμαστε ακόμα εδώ;

Ζητιάνοι του ποδοσφαίρου

Όπως κάθε καλοκαίρι με μεγάλη ποδοσφαιρική διοργάνωση άρχισε η γνωστή διαμάχη και μίρλα περί “όπιου του λαού” ειδικά από το ιδεολογικό χώρο που κι εγώ αυτό-τοποθετούμαι. Πάγια θέση μου είναι ότι κάθετι παίρνει τη χροιά που εσύ του δίνεις. Και η πυρηνική ενέργεια μπορεί να είναι βόμβα αλλά και θεραπεία. Σίγουρα όμως έχει αξία. Αυτό ισχύει και για το ποδόσφαιρο. Είναι φαινόμενο με κοινωνική δυναμική και επιρροή τεράστια και παγκόσμια. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος που το αντιμετωπίζουμε.   
Προσωπικά προτιμώ να το βλέπω από μια οπτική σαν αυτήν που περιγράφει ο Εντουάρντο Γκαλεάνο:

“Δεν είμαι τίποτα παραπάνω παρά ένας ζητιάνος του καλού ποδοσφαίρου. Περιφέρομαι στον κόσμο με το καπέλο στο χέρι και παρακαλάω στα γήπεδα: “Ο θεός να σας έχει καλά, ένα καλό παιχνίδι’. Και όταν παίζεται καλό ποδόσφαιρο, είμαι πανευτυχής για το θαύμα, χωρίς να νοιάζομαι ποια είναι η ομάδα ή η χώρα που το παίζει”.

Μια κοινωνία Τσουκαλάδων!

Μέσα σε μία εβδομάδα έχω “υποδεχτεί” τεσσάρων ειδών διαφορετικά κραξίματα στα social. Όλα λίγο-πολύ με βάση τα ίδια posts.
Άλλοι μου είπαν: “χτύπας την Κυβέρνηση σα γενίτσαρος. Να έρθει ο Κούλης θες”; Προφανώς πιστοί ΣΥΡΙΖΑίοι. Τους περισσότερους από αυτούς τους έχω καταχωρήσει ως “νεοΣΥΡΙΖΑίους”, που… έπαθαν Αριστερά σταδιακά από το 2012 και μετά. 
Άλλοι πάλι μου είπαν ότι “ο ΣΥΡΙΖΑ έπαθε κι έμαθε, εσύ ακόμα αμετανόητος. Γιατί τώρα που μπορείς δεν κοιτάς να χωθείς”; Είναι αυτοί οι κεντρώοι της σύνεσης και του πατάω σε όλες τις βάρκες συγχρόνως μη χαθεί το βόλεμα.

Υπήρχε και η άλλη εκδοχή εξ’ αριστερών (αλλά όχι μόνο) που με υποψιάστηκε ότι “κρατάς αποστάσεις μήπως αποφασίσεις κωλοτούμπα και επιστροφή”!

Και τέλος υπήρχε η τέταρτη και χειρότερη κατ’ εμέ κατηγορία. Εκείνων που αδυνατούν να πιστέψουν ότι μπορεί να έχεις δική σου άποψη. Που τους φαίνεται αδιανόητο ότι μπορείς να δηλώνεις πχ Αριστερός αλλά να μην ανήκεις σε μαντρί. Να μη σε καλύπτει καμία από τις υπάρχουσες επιλογές μεν αλλά να έχεις το θάρρος όταν με κάτι συμφωνείς να το λες. Ή όταν βλέπεις ότι η ανακρίβεια πάει σύννεφο!

Είναι γνωστό ότι στην Ελλάδα είμαστε οπαδοί. Κομματικοί στρατοί, ποδοσφαιρικοί στρατοί κλπ. Αλλά πίστευα ότι μετά από τόσα σκατά λίγο μυαλό θα το έχουμε βάλει! Αλλά όχι, εμείς εκεί στις παρωπίδες μας!


Κι όμως φίλε μου είναι δυνατό να είσαι Ολυμπιακός και να λες “ναι με ευνοεί η διαιτησία”. Ή να είσαι ΑΕΚ και να λες “ο Τίγρης είναι λαμόγιο”. Ή να είσαι ΠΑΟΚ και να μη σου φταίει για όλα η Αθήνα. Ακόμα και ΠΑΟ και να αναγνωρίζεις ότι οι γραφικότητες του Αλαφούζου μικραίνουν την ομάδα σου. Ή να είσαι γαύρος και να βγάζεις selfie με το Διαμαντίδη. 

Είναι δυνατό φίλε μου να είσαι ΟΦΗ και να λες ότι είσαι παράρτημα του Βαρδινογιάννη ή στην επιρροή του Μαρινάκη. Εκ πείρας στο λέω! 

Ακριβώς έτσι είναι τα πράγματα και για τους πολίτες! Μπορεί να είσαι Αριστερός και να βλέπεις τα χάλια του ΣΥΡΙΖΑ. Ή να πεις ότι μια ενέργεια του Δήμαρχου της περιοχής σου είναι καλή χωρίς να τον έχεις ψηφίσει. Μπορεί ακόμα και να διαφωνείς στα 11 από τα 10 που λέει ο πολιτικός σου “αντίπαλος” αλλά να τον εκτιμάς σαν μυαλό ή προσωπικότητα.

Είμαι απόλυτα σίγουρος ότι ένα από τα προαπαιτούμενα για να ξελασπώσουμε σαν χώρα και κοινωνία είναι να ξεπεράσουμε το σύνδρομο του οπαδού και να μάθουμε να βλέπουμε πέρα από τη μύτη μας. Να σκοτώσουμε τον Τσουκαλά που κρύβει μέσα του ο καθένας!

Βέβαια ομολογώ ότι δε βλέπω και μεγάλη προθυμία για κάτι τέτοιο…

Το κυνήγι της ουράς μας!

Είμαστε μια χώρα σε σοβαρή και διαρκή οικονομική και κοινωνική κρίση; Είμαστε βυθισμένοι σε μια βαθιά ύφεση και μια ανακύκλωση παλιών και νέων πολιτικών δυνάμεων ουσιαστικά σε ακριβώς ίδιο πλαίσιο; Είμαστε! Δύσκολα θα βρεθεί κάποιος να διαφωνεί.

Ωραία λοιπόν. Και τι κάνουμε; 

Για παράδειγμα με τις βασικές ανάγκες. Τα είδη βασικής ανάγκης λοιπόν στα super markets την τελευταία 6ετία έχουν αυξήσει τις τιμές τους κατά 18%. Λογικό; 

Για παράδειγμα στο θέμα της στέγασης. Στην Ε.Ε ο μέσος όρος συντήρησης του σπιτιού (με τα βασικά φως,νερό, τηλέφωνο, θέρμανση) είναι στο 30% του μηνιαίου εισοδήματος του Ευρωπαίου. Στην Ελλάδα αγγίζει το 50%. Λογικό;

Για παράδειγμα  στο θέμα της αστεγίας. Ενός φαινομένου με γεωμετρική “πρόοδο”. Αυτό που έχει αποτρέψει την μη αναστρέψιμη έκρηξη της κατάστασης είναι, λένε οι γνωρίζοντες, η οικογένεια. Το γνωστό δίχτυ αλληλοστήριξης που για χρόνια λειτουργεί στην Ελλάδα, με τα καλά και τα κακά του. Και τι πολιτικές εφαρμόζονται αυτά τα 6 χρόνια “διάσωσης”; Εξαντλητικές και διαλυτικές γι αυτό ακριβώς το δίχτυ (ΕΝΦΙΑ λόγω ιδιοκατοίκησης, οριζόντιες μειώσεις μισθών και συντάξεων και άλλα κοντόφθαλμα εισπρακτικά μέτρα). 

Για παράδειγμα στο ασφαλιστικό και το φορολογικό. Ψάχνουμε πώς θα εισπράξουμε. Μόνο. Δεν σχεδιάζουμε πώς θα παράγουμε μακροπρόθεσμα και με σχετική ασφάλεια. Ούτε πώς θα αξιοποιήσουμε το παραγωγικό μας δυναμικό (περιοριζόμαστε στο πως θα το ξεζουμίσουμε χωρίς να δίνουμε κίνητρα και φως στο τούνελ). Ούτε και πώς θα αξιοποιήσουμε τις τεχνολογικές δυνατότητες για να σταματήσουμε τη φοροδιαφυγή (πλαστικό χρήμα κλπ)..

Και βέβαια, επειδή το πρόβλημα είναι πρωτίστως πολιτικό δεν κάνουμε κανένα κόπο να αλλάξουμε τις δομικές παθογένειες. Ρουσφέτια, εύκολες λύσεις, διαφθορά και διαπλοκή. Η μόνη μάχη που γίνεται είναι ποιος θα έχει το δικό του μηχανισμό σε όλα αυτά (by the way, αυτό το παιχνιδάκι είναι εξ´ ορισμού χαμένη μάχη για την Αριστερά καθώς για να το κερδίσει πρέπει να μην είναι πια Αριστερά). Δεν ξεκινάμε καν από το απλούστερο. Να πούμε όλη την αλήθεια.

Κυνηγάμε την ουρά μας και από τις πολλές περιστροφές έχουμε αρχίσει να ζαλιζόμαστε επικίνδυνα πια.

Η ελπίδα (δεν) έρχεται! (Αντί απολογισμού του 1 έτους ΣΥΡΙΖΑ)

“Δεν μιλώ για τις ταλαιπωρίες μας. Η μεγάλη δυστυχία είναι που μας άφησαν χωρίς προοπτική, χωρίς μύθο, χωρίς ιδεολογία, χωρίς ελπίδα. Μ’ έναν άδειο ουρανό πάνω απ’ τα κεφάλια μας, να σέρνουμε το καρότσι της ζωής μας”.
Χρόνης Μίσσιος

  

ΣΥΡΙΖΑ σε διπολική διαταραχη

Στο δικό μου το φτωχό μυαλό ένα κόμμα δεν πρέπει να ταυτίζεται με την Κυβέρνηση. Αυτό είναι το υγιές.

Ασφαλώς είναι μια άλλη συζήτηση έως που μπορεί να φτάνει η ανοχή του κόμματος σε μια κυβερνητική πολιτική και σε πρακτικές που ουδέποτε συζητήθηκαν στο κόμμα και δεν προέκυψαν μέσα από συζήτηση. Ο καθένας το απαντάει για τον εαυτό του αυτό.

Όπως και να χει αυτή η διπολική δισταραχή που παρατηρούμε στο ΣΥΡΙΖΑ είναι αναμενόμενη για ένα κόμμα που έχασε τον προσανατολισμό του, η ηγετική ομάδα έκανε μια τεράστια στροφή που προκάλεσε ίλιγγο στο κόμμα, το οποιό (το κομμάτι που συνεχίζει έστω) παραπατάει, αλλού πατάει κι αλλού βρίσκεται. Και δεν είμαι απλά αμήχανο αλλά εκτός ουσιαστικής λειτουργίας.

IMG_0939.JPG

Το σύστημα δεν το αλλάξαμε. Εμείς, αλλάξαμε;

Ο Χρόνης Μίσσιος είχε γράψει ότι:

«Όταν συνειδητοποίησα ότι δεν μπορώ να αλλάξω το σύστημα, άρχισα να αγωνίζομαι να μην με αλλάξει αυτό.
Αγωνίζομαι να μείνω άνθρωπος. Και αυτό είναι η κορυφαία πολιτική μάχη. Να μπορείς να αποφύγεις τη βαρβαρότητα αυτής της εποχής. Να μπορείς να παραμείνεις άνθρωπος με τρυφερότητα. Με το δικό σου βλέμμα.
Η ζωή είναι ένα δώρο που μας δίνεται μία φορά.
Οι περισσότεροι άνθρωποι όταν ξημερώνει λένε «άντε να τελειώσει κι αυτή η κωλομέρα». Και δεν καταλαβαίνουν ότι κάνουν άλλο ένα βήμα προς το θάνατο.»

Την εφαρμογή της φράσης αυτής τη ζούμε κάθε μέρα. Όλη μέρα!

IMG_0923.JPG

Σημερινές δυνατότητες

Κείμενο του Ανδρέα Καρίτζη στο Red notebook. Tον εκτιμώ και πάντα παρακολουθώ τις σκέψεις του.

Σε προηγούμενο άρθρο1 είχα υποστηρίξει ότι η πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας σήμερα δεν μπορεί να επιβιώσει με αξιοπρέπεια ούτε να αντιμετωπίσει με στοιχειώδη επάρκεια ενδεχόμενες καταστάσεις κατάρρευσης ή αναστολής του κλασικού οικονομικού κυκλώματος (μνημονιακό πλαίσιο απολυταρχικού ελέγχου, παραγωγική και κοινωνική παρακμή, γεωπολιτική κατάσταση κοκ). Για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις σημερινές προκλήσεις είναι απαραίτητη μια ριζική μεταστροφή νοοτροπιών και προσανατολισμού σε μια κατεύθυνση παραγωγής οικονομικης και κοινωνικής ισχύος υπό τον έλεγχο των πολιτών. Στόχος είναι η σχετική αυτονομία μας μέσω της βαθμιαίας ανάκτησης του ελέγχου βασικών λειτουργιών που σήμερα ελέγχονται από κέντρα στα οποία οι πολίτες δεν έχουν πρόσβαση ή επιρροή. Η εν λόγω αυτονομία ειναι αναγκαία προϋπόθεση για την υλοποίηση της όποιας πολιτικής στρατηγικής θέτει την επιβίωση και υπεράσπιση της αξιοπρέπειας της πλειοψηφίας των πολιτών στο επίκεντρο.

Εδώ θα υποστηρίξω την υπόθεση ότι είμαστε πολύ πιο δυνατοί από ό,τι επιτρέπουμε στον εαυτό μας να αντιληφθεί όσο μένουμε προσκολλημένοι σε καθιερωμένα φαντασιακά και πολιτικές φόρμες. Παραδοσιακά ο αντικαπιταλισμός θεωρείται ένα υποσύνολο της Αριστεράς. Σήμερα, οι άνθρωποι που μέσα από εντελώς διαφορετικές διαδρομές, επιστημονικά πεδία και βιώματα υιοθετούν, χωρίς να το συνειδητοποιούν τις περισσότερες φορές, ευθέως ανταγωνιστικές ως προς τη λογική του κέρδους και του ανταγωνισμού στάσεις και νοοτροπίες είναι πολλαπλάσιοι εκείνων που σχετίζονται με κάποιο τρόπο με την παραδοσιακή Αριστερά.

Η ανθρώπινη δραστηριότητα παράγει καθημερινά εμπειρίες, τεχνογνωσία, καινοτομία και νέες επιστημονικές και κοινωνικές τάσεις που φέρουν εγγενώς κριτήρια και αξίες που αντιστρατεύονται στη λογική του κέρδους και του ανταγωνισμού. Από την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία, τις τεχνολογικές και ενεργειακές υποδομές, τον ψηφιακό κόσμο, την έννοια των “κοινών”, την πάσης φύσεως κοινωνική καινοτομία, τις οικολογικές επιστήμες, τα πολυποικιλα δίκτυα αλληλεγγύης κ.ο.κ μέχρι το δημοκρατικό management, την ομαδική ψυχολογία, την κριτική οργανωσιακή θεωρία και ηγεσία (leadership), την ψηφιακή τεχνολογία κ.ο.κ παράγονται σήμερα τεχνογνωσία και εμπειρία που υπό προϋποθέσεις θα μπορούσαν να διαμορφώσουν τα απαραίτητα στοιχεία ενός συνεκτικού και στιβαρού εναλλακτικού τρόπου οργάνωσης των βασικών λειτουργιών των κοινωνιών μας. Αυτά είναι μόνο μερικά από τα πεδία που στην αρχή του 21ου αιώνα η ανθρώπινη νόηση και πρακτική διερευνά μεθόδους, τεχνολογικές δυνατότητες και αρχές οργάνωσης που θα μπορούσαν να οικοδομήσουν ένα αποτελεσματικότερο και λειτουργικότερο γενικό κοινωνικό μεσολαβητη στη θέση του κεφαλαίου.

Είναι εκκωφαντική η απουσία αυτής της τεράστιας διανοητικής και πρακτικής δουλειάς, των νέων εξελίξεων και ιδεών σε μια σειρά τομέων, από το πρόγραμμα αλλά και τη λειτουργία της παραδοσιακής Αριστεράς. Σε μια περίοδο όπου οργιάζουν νέες θεωρήσεις για τις μορφές δημοκρατικής οργάνωσης, αναπτύσσονται εργαλεία και μέθοδοι για την αποτελεσματικότερη συλλογική λειτουργία, ψηφιακά εργαλεία για την ουσιαστική συμμετοχή και συνεργασία, πολυεθνικές εταιρείες κάνουν μόδα τη συλλογική ηγεσία, την αντι-ιεραρχική και αντισυμβατική συνεργατική εργασία κ.ο.κ, τα μοντέλα ηγεσίας και οργανωσιακής λειτουργίας μας δεν μπορούσαν να είναι πιο απαρχαιωμένα.

Ο φόβος της παραδοσιακής Αριστεράς απέναντι σε κάθε είδους καινοτομία μπορεί να αποδοθεί στη στρατηγική ήττα της δεκαετίας του ’90, τότε που κάθε συζήτηση για εκσυγχρονισμό κατέληγε σε συνθηκολόγηση με τον καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο. Η προσκόλληση στο παρελθόν αποτελούσε ένδειξη πίστης στο ιδανικό της χειραφέτησης. Επίσης, μπορεί να αποδοθεί στην περιθωριοποίηση που ακολούθησε. Όμως πια είναι ασυγχώρητη στάση. Ιδιαίτερα σήμερα που δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε, η ατολμία ακόμη και να σκεφτούμε καινοτόμα και ελεύθερα, η έλλειψη αυτοπεποίθησης ότι διάφορες εξελίξεις μπορούν να αξιοποιηθούν από εμάς για την προώθηση της υπόθεσης της χειραφέτησης ισοδυναμεί με αυτοχειρία.

Ποτέ άλλοτε δεν είχαμε πρόσβαση σε τόσες πολλές ενσωματωμένες στους ανθρώπους δεξιότητες, γνώσεις, ικανότητες, τεχνογνωσία και διαφορετικά πολιτισμικά και αξιακά αποθέματα. Αν την εποχή του Μαρξ το βιομηχανικό, δηλαδή ειδικευμένο, προλεταριάτο ήταν αυτό που μπορούσε πράγματι να αναλάβει τη διακυβέρνηση της παραγωγής και της κοινωνίας καθώς ήταν σε θέση να γνωρίζει, σήμερα τα εκτεταμένα τμήματα του πληθυσμού που έχουν ακόμη πρόσβαση στη γνώση και την πληροφορία είναι σε θέση –υπό την κατάλληλη μεθοδολογία και στρατηγική– πραγματικά να απειλήσουν την παγκοσμιοποιημένη λογική του κέρδους και του ανταγωνισμού. Ο βασικός όμως όρος για κάτι τέτοιο είναι η διαμόρφωση ενός συνεκτικού ιστού μεταξύ των διαφόρων επιμέρους στοιχείων που αναπτύσσονται αυτόνομα, ικανού πράγματι να αναλάβει τον συντονισμό και την διεκπεραίωση των βασικών λειτουργιών με άλλο τρόπο. Ένα συνεκτικό δίκτυο επιμέρους εναλλακτικών τρόπων επιτέλεσης αυτών των λειτουργιών (ακόμη και αν δεν είναι πλήρως ολοκληρωμένο) θα μας καταστήσει πραγματικά ισχυρούς ώστε να αποκτήσουμε ως κοινωνία την απαραίτητη αυτοπεποίθηση να αμφισβητήσουμε επί της ουσίας ένα παρακμάζον, αναποτελεσματικό και βάρβαρο τρόπο οργάνωσης των βασικών μας λειτουργιών. Η διαμόρφωση ενός τέτοιου δικτύου, ικανού να διασυνδέει τμήματα της ανθρώπινης δραστηριότητας, θα καταστήσει την αποκαθήλωση του νεοφιλελεύθερου μονόδρομου απλά θέμα χρόνου.

Το ενδιαφέρον στοιχείο της περιόδου είναι ότι διαθέτουμε πάρα πολλά από τα επιμέρους συστατικά που χρειαζόμαστε για ένα τέτοιο δίκτυο, αλλά δεν αναγνωρίζουμε ως βασικό μας καθήκον τη λειτουργική συναρμογή τους. Ενδεχομένως πολλά από αυτα τα συστατικά να είναι ακόμη μη επαρκώς ανεπτυγμένα, να εντάσσονται σε απολίτικες ή αφελείς φιλελεύθερες διανοητικές νόρμες και να διασυνδέονται λειτουργικά με δομές της αγοράς και του κέρδους. Η ενίσχυση, ωστόσο, της περαιτέρω ανάπτυξής τους, η ένταξή τους σε ένα διαφορετικό αξιακό και διανοητικό στερέωμα και εν τέλει η συναρμογή τους σε ένα διαφορετικό υπόδειγμα οργάνωσης των βασικών λειτουργιών μιας κοινωνίας δεν αποτελεί παρά το καθήκον μιας Αριστεράς με ένα σοβαρό, στρατηγικό προσανατολισμό.

Στην περίπτωση τη δική μας στην Ελλάδα, είμαστε τυχεροί γιατί οι δυνατότητες που σκιαγραφήθηκαν αδρά παραπάνω πληρούνται και με το παραπάνω. Είμαστε μια κοινωνια που παρά την καταστροφή που έχει υποστεί διαθέτει ακόμη έναν πληθυσμό με τεράστιες ενσωματωμένες δυνατότητες. Επιπρόσθετα, οι Έλληνες και οι Ελληνίδες στο εξωτερικό θα μπορούσαν εύκολα πια σήμερα με τη ψηφιακή τεχνολογία να διασυνδεθούν σε ομάδες εργασίας, συνεργατικές θεσμίσεις και δημοκρατικές διαδικασίες. Με δεδομένο ότι η Ελλάδα αποτελεί σήμερα παγκόσμιο σημείο αναφοράς, μπορεί να είναι εφικτή η διασύνδεση ένος παγκόσμιου δικτύου οργανώσεων, επιστημόνων, ακτιβιστών κοκ με μια εγχώρια κινητοποίηση για την απελευθέρωση δυνατότητων και την αξιοποίηση της ανθρώπινης διανοητικότητας για μια εναλλακτική μορφή οργάνωσης των βασικών κοινωνικών. Οι δυνάμεις που μπορούν να τεθούν σε κίνηση για να αντιμετωπίσουμε εκρηκτικά κοινωνικά προβλήματα αλλά ακόμη και τις συνέπειες μια χρεοκοπίας μπορεί να είναι πραγματικά πολύ μεγάλες. Αυτό που μας φαίνεται αδύνατο μπορεί τελικά και να είναι μέσα στις δυνατότητές μας αν καταφέρουμε να τις αναγνωρίσουμε και τις αξιοποιήσουμε.

Μπορούμε να φανταστούμε την Ελλάδα ως το επίκεντρο μιας δημιουργικής και παραγωγικής παγκόσμιας διανοητικής και πρακτικής δραστηριότητας ανταγωνιστικής στη λογική του κέρδους και του ανταγωνισμού: αμέτρητοι άνθρωποι διασυνδεδεμένοι σε συνεργατικές ομάδες εργασίας, ενταγμένοι σε ένα εκτεταμένο δίκτυο δημοκρατικών διαδικασιών απόφασης, ένας παγκόσμιος ζωντανός οργανισμός που για πρώτη φορά παρεμβαίνει πολιτικά2. Μπορούμε να παίξουμε καθοριστικό ρόλο ώστε να αναδυθεί μια συνεργατική μορφή διασύνδεσης της ανθρώπινης διανοητικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο χωρίς τη διαλυτική και παρασιτική διαμεσολάβηση του κεφαλαίου. Είμαστε ίσως μπροστά σε ένα νέο ποιοτικό άλμα για τις δυνάμεις της χειραφέτησης, ένα άλμα όμως που προϋποθέτει μια διαφορετική στρατηγική, μεθοδολογία και φαντασιακό.